Ассаламу Iалайкум! Суна са шичас цхьа кехат гайтнера "намаз как его делал пророк Мухьаммад" аьлла, со цунаха тишара, амма суна хьоьгар хаза луар дара и ламаз вай пайхмарс ма-дарра мичахь дешар хир дара-техьа са? Мичахь деша а дешна Iамалур вар со вай пайхамарс ма-дарра и ламаз да?

БисмиллахIиррохьманиррохьим

Ва Iалайкум ассалам ва рохьматуллахIи ва баракатухI!

Бусалба стеган декхар ду Делан Элчанна – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – тIаьхьавазар. Цу юкъа догIуш ду ламазан сифат а, цо – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – аьлла дела:

«Аш ламаз де, шайна ас ламаз деш ма-гарра».[1]

Делера салам-маршалла хиларо ша ламазана хьала а гIаьттина, шен Далла хьалха ша дIахIуттучу хенахь шен дагца ниййат деш хилла, тIаккха такбир деш хилла цо «АллóхIу акбар» олуш, шен ши куьг белш тIе кхаччалц хьала а айдеш. Цхьайолчу хенахь ши куьг лергадуьме (лерган дуьхьиге) кхаччалц а ойъуш хилла цо.

ТIаккха шен аьтту куьг шен аьрру куьйгана тIедуьллуш хилла цо, и шиъ ший а шен накхана тIе а дуьллуш.

ТIаккха, цо ламаз дIадолош хилла, ламаз дIадолоран цхьана доIийца. Оцу доIанех цхьаъ ду: «СубхьáнакаллохIумма ва бихьамдик, ва табáрокасмук, ва таIáла джаддук, ва лáилáхIа гIойрук».

ТIаккха цул тIаьхьа сурат «Ал-Фатихьат» доьшуш хилла цо, тIаккха «АллóхIу акбар» олуш хилла, шен ши куьг хьала а айдеш, тIаккха рукуI деш хилла, шен букъ нисса дIа а нисбеш, хи чохь долу кад шен букъ тIебиллича а Iенар боцуш.

ТIаккха цо олуш хилла кхозза «Субхьáна роббийал-Iазúм», тIаккха хьаланислуш хилла иза – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – ша олуш: «СамиIаллóхIу лиман хьамидахI, роббанá ва лакал хьамд», шен ши куьг юха а хьала а айдеш.

ТIаккха «АллóхIу акбар» а олуш сужуд деш хилла цо, ша сужудана охьавахча шен ши пхьарс шен дегIана гена а боккхуш, пхьаьрсан кIелонаш гучу хьоле кхаччалц, шен хьаж а, мара а, ши куьг а, когийн ши гола а, когийн буьхьигаш а дикка лаьтта тIе а кхочуьйтуш. ТIаккха сужудехь олуш хилла цо: «Субхьáна роббийал-аIлá» кхозза.

ТIаккха «АллóхIу акбар» а олуш охьахууш хилла иза, шен аьрру кога тIе, иза шена кIеллахь а болуш, аьтту коган пIелгаш къилбехьа дирзина а долуш, сужуд дечу хенахь ма-хиллара. Ша охьахиъча цо олуш хилла: «РоббигIфир лú, вархьамнú, ваджбурнú, варфаIнú, вахIдинú, ва Iáфинú варзукънú».

ТIаккха «АллóхIу акбар» а олуш юха а сужуд деш хилла цо, тIаккха шолгIачу ракаIате хьалагIоттуш хилла иза, «АллóхIу акбар» а олуш.

Иштта и хIума деш хилла цо – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – хIора ракаIатехь а.

ТIаккха, ши ракаIат дIадаьллачул тIаьхьа, хьала а ца гIоттуш, хьалхарчу ташаххIудана (эттахьигана) охьа а хуий, цо доьшуш хилла: «Аттахьиййáтул-мубáракáтус-салавáтут-тIаййибáту лиллáхIи, ассалáму Iалайка аййухIаннабиййу ва рохьматуллόхIи ва баракáтухI, ассалáму Iалайнá ва Iалá IибáдиллáхIис-сóлихьúн, ашхIаду ал-лáилáхIа иллаллόхI, ва ашхIаду анна Мухьаммадан расулуллόхI. АллóхIумма солли Iалá Мухьаммад, ва Iалá áли Мухьаммад, ва саллим».

ТIаккха кхоалгIачу ракаIатана хьалагIоттуш хилла иза, «АллóхIу акбар» а олуш, ша хьаланисвелча ши куьг хьала а айдеш – хIара йоьалгIа меттиг а ю цо ламазехь куьйгаш хьала айдеш хилла йолу.

ТIаккха, ша маьркIижа ламазехь волуш кхоалгIачу ракаIатера ваьлча ташаххIудана охьахууш хилла иза, йа делкъа а, малхбуза а, пхьуьйра а ламазашкахь хилча доьалгIачу ракаIатал тIаьхьа охьахууш хилла иза, аьрру хенан маьIиг тIе, шен аьрру ког аьтту когана буххула жимма ара а боккхуш, аьтту ког сужудехь санна, пIелгаш къилбехьа дирзина а долуш Iад а буьтуш.

ТIаккха шен ши куьг шен шина настара тIе а дуьллий, аьтту куьйган пIелгаш схьагулдеш хилла, хьажоран пIелг дIабахийтина а буьтуш, иза хьалаайбархьама,  тIаккха цу пIелге хьожуш а хилла иза.

ТIаккха, ша ташаххIуд дешна ваьлча салам луш хилла цо, иштта: «Ассалáму Iалайкум ва рохьматуллóхI» - аьтту агIор а, «Ассалáму Iалайкум ва рохьматуллóхI» - аьрру агIор а. Цо шен корта дIаберзош хилла салам лучу хенахь, шен шина беснен кIайла тIехьа болчарна гучу хьоле кхаччалц. Делера уггар деза салават а, салам-маршалла а хуьлда-кх цунна.

Юкъарчу чулацамца дийцича, Пайхамара – АллахIера салават а, салам а хуьлда цунна – иштта деш хилла ламаз. Кхузахь хаа деза, ламаз дарехь цхьадолчу хIуманаш тIехь Iелам-нахана юкъахь – мазхIабашкахь – цхьацца хилпалонаш юйла, кхидолчу Iибадаташкахь санна. И хилпалонаш хиларан бахьанаш дукха ду, уьш хIинца дийцина вер вац, ткъа вайна коьрта хаа дезарг хIун ду: хIора мазхIабан дайша олуш дерг а, деш дерг а пайхамаран суннат дезаш, олуш а, деш а хилла, хIораммо а шен-шен иджтихIáде хьаьжжина.

Ткъа дика хууш верг сийлахь АллахI ву!

21/05/08